微分方程、差分方程与指数映射

eiθe^{i\theta}eiθeAte^{At}eAt 的统一视角)


一、指数函数的基础定义

1. 实数域上的经典定义

对实数 x∈Rx \in \mathbb{R}xR,指数函数定义为极限:

ex=lim⁡n→∞(1+xn)n e^x = \lim_{n \to \infty} \left(1 + \frac{x}{n}\right)^n ex=nlim(1+nx)n

该定义刻画了连续复利增长的极限行为。


2. 幂级数定义(核心)

基于泰勒展开,对任意 x∈Rx \in \mathbb{R}xR

ex=∑n=0∞xnn!=1+x+x22!+x33!+⋯ e^x = \sum_{n=0}^{\infty} \frac{x^n}{n!} = 1 + x + \frac{x^2}{2!} + \frac{x^3}{3!} + \cdots ex=n=0n!xn=1+x+2!x2+3!x3+

  • 收敛半径:∞\infty
  • 在整个实数轴上绝对收敛、一致收敛

关键点
当变量从实数推广到 复数矩阵 时,
不再使用极限定义,而是直接采用幂级数作为严格定义。


二、指数函数的推广:复数与矩阵

1. 复指数 eiθe^{i\theta}eiθ

θ∈R\theta \in \mathbb{R}θR,定义:

eiθ=∑n=0∞(iθ)nn! e^{i\theta} = \sum_{n=0}^{\infty} \frac{(i\theta)^n}{n!} eiθ=n=0n!(iθ)n

展开并分组实部与虚部:

eiθ=(1−θ22!+θ44!−⋯ )+i(θ−θ33!+θ55!−⋯ )e^{i\theta}= \left(1 - \frac{\theta^2}{2!} + \frac{\theta^4}{4!} - \cdots\right)+ i\left(\theta - \frac{\theta^3}{3!} + \frac{\theta^5}{5!} - \cdots\right)eiθ=(12!θ2+4!θ4)+i(θ3!θ3+5!θ5)

由此得到 欧拉公式

eiθ=cos⁡θ+isin⁡θ e^{i\theta} = \cos\theta + i\sin\theta eiθ=cosθ+isinθ


2. 矩阵指数 eAte^{At}eAt

A∈Rn×nA \in \mathbb{R}^{n \times n}ARn×nt∈Rt \in \mathbb{R}tR,定义:

eAt=∑k=0∞(At)kk!=I+At+(At)22!+(At)33!+⋯ e^{At} = \sum_{k=0}^{\infty} \frac{(At)^k}{k!} = I + At + \frac{(At)^2}{2!} + \frac{(At)^3}{3!} + \cdots eAt=k=0k!(At)k=I+At+2!(At)2+3!(At)3+

其中 IIIn×nn \times nn×n 单位矩阵。


三、微分方程示例

ddt[u1u2]=[0−110][u1u2] \frac{d}{dt} \begin{bmatrix} u_1 \\ u_2 \end{bmatrix} =\begin{bmatrix} 0 & -1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} u_1 \\ u_2 \end{bmatrix} dtd[u1u2]=[0110][u1u2]


1. 几何解释

  • u1,u2u_1, u_2u1,u2 视为平面坐标
  • 左端表示状态随时间的变化率(速度场)
  • 右端表示速度向量逆时针旋转 90∘90^\circ90

解为绕原点匀速旋转:

[u1(t)u2(t)]=[cos⁡t−sin⁡tsin⁡tcos⁡t][u1(0)u2(0)] \begin{bmatrix} u_1(t) \\ u_2(t)\end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \cos t & -\sin t \\ \sin t & \cos t \end{bmatrix} \begin{bmatrix} u_1(0) \\ u_2(0) \end{bmatrix} [u1(t)u2(t)]=[costsintsintcost][u1(0)u2(0)]


2. 特征值 / 特征向量解法

(1)求特征值

det⁡(A−λI)=det⁡[−λ−11−λ]=λ2+1=0 \det(A - \lambda I) = \det \begin{bmatrix} -\lambda & -1 \\ 1 & -\lambda \end{bmatrix} = \lambda^2 + 1 = 0 det(AλI)=det[λ11λ]=λ2+1=0

λ1,2=±i \lambda_{1,2} = \pm i λ1,2=±i


(2)求特征向量

λ=i\lambda = iλ=i

(A−iI)v=0⇒[−i−11−i][v1v2]=0 (A - iI)v = 0 \Rightarrow \begin{bmatrix} -i & -1 \\ 1 & -i \end{bmatrix} \begin{bmatrix} v_1 \\ v_2 \end{bmatrix} = 0 (AiI)v=0[i11i][v1v2]=0

解得 v2=−iv1v_2 = -i v_1v2=iv1,取 v1=1v_1 = 1v1=1

v=[1−i] v = \begin{bmatrix} 1 \\ -i \end{bmatrix} v=[1i]


(3)复值通解

u(t)=c1eit[1−i]+c2e−it[1i] \mathbf{u}(t) = c_1 e^{it} \begin{bmatrix} 1 \\ -i \end{bmatrix} + c_2 e^{-it} \begin{bmatrix} 1 \\i \end{bmatrix}u(t)=c1eit[1i]+c2eit[1i]


(4)化为实值解

利用欧拉公式展开并合并实部与虚部,令系数为实数,得:

{u1(t)=C1cos⁡t+C2sin⁡tu2(t)=−C1sin⁡t+C2cos⁡t \begin{cases} u_1(t) = C_1 \cos t + C_2 \sin t \\ u_2(t) = -C_1 \sin t + C_2 \cos t \end{cases} {u1(t)=C1cost+C2sintu2(t)=C1sint+C2cost

其中 C1,C2∈RC_1, C_2 \in \mathbb{R}C1,C2R 由初值决定。


3. 矩阵指数解法

对标量方程 x˙=rx⇒x(t)=ertx(0)\dot{x} = r x \Rightarrow x(t) = e^{rt}x(0)x˙=rxx(t)=ertx(0)
高维情形直接推广为:

u(t)=eAtu(0) \mathbf{u}(t) = e^{At} \mathbf{u}(0) u(t)=eAtu(0)

对本例:
e[0−110]t=∑k=0∞tkk![0−110]k e^{\begin{bmatrix}0 & -1 \\1 & 0\end{bmatrix} t} =\sum_{k=0}^{\infty} \frac{t^k}{k!} \begin{bmatrix} 0 & -1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}^k e[0110]t=k=0k!tk[0110]k

利用幂次周期性可得:

e[0−110]t=[cos⁡t−sin⁡tsin⁡tcos⁡t] e^{ \begin{bmatrix} 0 & -1 \\ 1 & 0\end{bmatrix} t}= \begin{bmatrix} \cos t & -\sin t \\ \sin t & \cos t \end{bmatrix} e[0110]t=[costsintsintcost]


四、差分方程示例

[xn+1xn]=[1−110][xnxn−1] \begin{bmatrix} x_{n+1} \\x_n\end{bmatrix} =\begin{bmatrix} 1 & -1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x_n \\ x_{n-1} \end{bmatrix} [xn+1xn]=[1110][xnxn1]


1. 几何观察

  • 状态点在相平面中呈离散旋转
  • 系统表现为 周期为 6 的振荡

2. 特征值 / 特征向量解法

(1)特征值

det⁡[1−λ−11−λ]=λ2−λ+1=0 \det \begin{bmatrix} 1-\lambda & -1 \\ 1 & -\lambda \end{bmatrix} = \lambda^2 - \lambda + 1 = 0 det[1λ11λ]=λ2λ+1=0

λ=1±i32=e±iπ/3 \lambda = \frac{1 \pm i\sqrt{3}}{2} = e^{\pm i\pi/3} λ=21±i3 =e±/3

  • 模长:∣λ∣=1|\lambda| = 1λ=1
  • 幅角:θ=π3\theta = \dfrac{\pi}{3}θ=3π

(2)特征向量

λ1=eiπ/3\lambda_1 = e^{i\pi/3}λ1=e/3

v1=[21−i3] \mathbf{v}_1 = \begin{bmatrix} 2 \\ 1 - i\sqrt{3} \end{bmatrix} v1=[21i3 ]

λ2=e−iπ/3\lambda_2 = e^{-i\pi/3}λ2=e/3

v2=[21+i3] \mathbf{v}_2 = \begin{bmatrix} 2 \\ 1 + i\sqrt{3} \end{bmatrix} v2=[21+i3 ]


(3)复值通解

xn=c1λ1nv1+c2λ2nv2 \mathbf{x}_n = c_1 \lambda_1^n \mathbf{v}_1+ c_2 \lambda_2^n \mathbf{v}_2 xn=c1λ1nv1+c2λ2nv2


(4)实值解

c2=c1‾c_2 = \overline{c_1}c2=c1,设 c1=α+iβc_1 = \alpha + i\betac1=α+iβ,得实解:

xn=2α[cos⁡(nπ/3)cos⁡(nπ/3)+3sin⁡(nπ/3)]+2β[−sin⁡(nπ/3)−sin⁡(nπ/3)+3cos⁡(nπ/3)] \mathbf{x}_n = 2\alpha \begin{bmatrix} \cos(n\pi/3) \\ \cos(n\pi/3) + \sqrt{3}\sin(n\pi/3) \end{bmatrix} + 2\beta \begin{bmatrix} -\sin(n\pi/3) \\ -\sin(n\pi/3) + \sqrt{3}\cos(n\pi/3) \end{bmatrix} xn=2α[cos(/3)cos(/3)+3 sin(/3)]+2β[sin(/3)sin(/3)+3 cos(/3)]


五、统一总结

情形 解的形式
标量 ODE x(t)=ertx(0)x(t) = e^{rt}x(0)x(t)=ertx(0)
线性 ODE x(t)=eAtx(0)\mathbf{x}(t) = e^{At}\mathbf{x}(0)x(t)=eAtx(0)
差分方程 xn=Anx0\mathbf{x}_n = A^n \mathbf{x}_0xn=Anx0
复指数 eiθ=cos⁡θ+isin⁡θe^{i\theta} = \cos\theta + i\sin\thetaeiθ=cosθ+isinθ

核心思想
幂级数定义使得指数映射在
实数 → 复数 → 矩阵
之间保持一致。

感谢阅读​!如果觉得本文对你有帮助,欢迎关注我的csdn账号@「Ahicert

Logo

openEuler 是由开放原子开源基金会孵化的全场景开源操作系统项目,面向数字基础设施四大核心场景(服务器、云计算、边缘计算、嵌入式),全面支持 ARM、x86、RISC-V、loongArch、PowerPC、SW-64 等多样性计算架构

更多推荐